हिमालयातील हिमनद्यांचा बर्फ वितळण्याचा वेग झाला दुप्पट
नवी दिल्ली, दि. २१ : हिंदू कुश हिमालय क्षेत्रातील हिमनग (Glaciers) वेगाने वितळत असून, २००० सालापासून बर्फ वितळण्याचा वेग दुप्पट झाला आहे; इतकेच नव्हे तर १९९० ते २०२० या कालावधीत या हिमनगांनी आपले १२ टक्के क्षेत्र गमावले आहे, असे ICIMOD च्या दोन अहवालांमध्ये शनिवारी नमूद करण्यात आले आहे.
दरवर्षी २१ मार्च रोजी पाळल्या जाणाऱ्या ‘जागतिक हिमनग दिना’च्या (World Day for Glaciers) निमित्ताने हे अहवाल प्रकाशित करण्यात आले. काठमांडू येथे मुख्यालय असलेल्या आणि पर्वतीय विकासासाठी कार्यरत असलेल्या ‘इंटरनॅशनल सेंटर फॉर इंटिग्रेटेड माउंटेन डेव्हलपमेंट’ (ICIMOD) या प्रादेशिक आंतर-सरकारी संस्थेने हे अहवाल प्रसिद्ध केले असून, यातून या क्षेत्रातील हिमनगांमध्ये होत असलेल्या बदलांचे सर्वात सविस्तर पुरावे उपलब्ध झाले आहेत.
‘Changing Dynamics of Glaciers in the Hindu Kush Himalaya (HKH) Region from 1990 to 2020’ आणि ‘HKH Glacier Outlook 2026: Insights from 50 years of Himalayan Glacier Monitoring’ या शीर्षकाखालील अहवालांमधून, १९७५ सालापासून हिमनगांच्या जाडीमध्ये (ice thickness) एकूण २७ मीटरपर्यंतची घट झाल्याचे समोर आले आहे, असे ICIMOD ने येथे जारी केलेल्या एका प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे.
हिमनद्यांमधून वाहणारे पाणी गंगा, ब्रह्मपुत्रा, सिंधू यांसारख्या नद्यांना पुरवठा करते. वितळण्याचा वेग वाढल्याने सुरुवातीला पाण्याचा प्रवाह जास्त होईल, पण दीर्घकाळात पाण्याचा साठा कमी होऊन दुष्काळाचा धोका वाढेल. जागतिक तापमानवाढ (Global Warming): वातावरणातील तापमान वाढल्यामुळे हिमनद्यांचे वितळणे वेगाने होते. काळा कार्बन (Black Carbon) व प्रदूषण: औद्योगिक धूर व वाहनांमधून निघणारे कण बर्फावर साचतात, ज्यामुळे सूर्यकिरण शोषले जातात आणि वितळण्याचा वेग वाढतो. मानवी हस्तक्षेप: रस्ते, धरणे, खाणकाम यामुळे पर्वतीय परिसंस्था अस्थिर होत आहेत.
SL/ML/SL
