हृदयाच्या उपचारासाठी पश्चिम भारतात सर्वाधिक प्रगत क्लिप थेरपी

मुंबई प्रतिनिधी : मुंबईतील एचव्हीएस हॉस्पिटल्सने, संरचनात्मक हृदय उपचारांसाठी अग्रगण्य केंद्र म्हणून, हृदयाच्या झडपेतील गंभीर गळतीने त्रस्त रुग्णांवर पश्चिम भारतात सर्वाधिक प्रगत क्लिप थेरपी प्रक्रिया करणाऱ्या केंद्रांपैकी एक ठरण्याचा महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. एचव्हीएस हॉस्पिटल्स अंतर्गत कार्यरत एचव्हीई टीमचा एकत्रित अनुभव आता 100 हून अधिक क्लिप प्रक्रियांपर्यंत पोहोचला आहे. पारंपरिक ओपन-हार्ट शस्त्रक्रियेसाठी योग्य नसलेल्या उच्च-जोखीम असलेल्या हृदयरुग्णांसाठी कमी चिरफाडीतून झडप दुरुस्ती करण्यातील त्यांच्या कौशल्याचे हे द्योतक आहे.

प्रगत क्लिप थेरपी ही कॅथेटरच्या सहाय्याने केली जाणारी, कमी चिरफाडीतून होणारी प्रक्रिया आहे. या प्रक्रियेत छाती न उघडता गळती करणाऱ्या हृदयाच्या झडपांची दुरुस्ती केली जाते. ही प्रक्रिया विशेषतः अशा रुग्णांसाठी उपयुक्त आहे, ज्यांना गंभीर झडप गळती असून वाढते वय, अशक्तपणा किंवा अनेक वैद्यकीय गुंतागुंतींमुळे शस्त्रक्रियेचा धोका अधिक असतो. अशा रुग्णांना अनेकदा श्वास घेण्यास त्रास, थकवा, पायांना सूज, कार्यक्षमतेत घट आणि वाढत्या हृदय निकामीपणामुळे वारंवार रुग्णालयात दाखल होण्याची गरज भासते.

एचव्हीई म्हणजेच हृदय झडप तज्ज्ञ, हे एचव्हीएस म्हणजेच हृदय आणि रक्तवाहिनीसंबंधी सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटल्स अंतर्गत कार्यरत असून, त्यांनी संरचनात्मक हृदय उपचारांच्या क्षेत्रात अनेक महत्त्वाचे टप्पे गाठले आहेत. या केंद्राने माय-क्लिप तंत्रज्ञानाच्या मानवांवरील पहिल्या चाचण्या यशस्वीपणे पार पाडल्या असून, भारतात प्रगत उपचारपद्धती आणण्यात आपले नेतृत्व सिद्ध केले आहे. यासोबतच, रुग्णालयाने पश्चिम भारतात सर्वाधिक प्रगत क्लिप प्रक्रिया केल्या असून, यातून टीमचे वाढते कौशल्य आणि रुग्णांचा विश्वास दिसून येतो.

या प्रक्रियांच्या यशामागे बहुविशेषज्ञ टीममधील अचूक समन्वय अत्यंत महत्त्वाचा असतो. यामध्ये पहिले आणि दुसरे प्रक्रिया तज्ज्ञ, भूलतज्ज्ञ, हृदय प्रतिमांकन तज्ज्ञ, अतिदक्षता तज्ज्ञ आणि समर्पित हृदय उपचार तज्ज्ञांचा समावेश असतो. या टीममध्ये डॉ. अंकुर फातरपेकर, डॉ. मेघव शाह, डॉ. अमित गंगवानी, डॉ. अनिरुद्ध पवार, डॉ. हर्षद सागर, डॉ. अमृता लिमये, डॉ. गौरीश शिंदे, डॉ. कुणाल पाटणकर आणि डॉ. तन्मय कुलकर्णी यांसारख्या तज्ज्ञांचा समावेश आहे.

टीईईआर म्हणजेच कॅथेटरच्या सहाय्याने हृदयाच्या झडपेची कडा-ते-कडा दुरुस्ती करणारी क्लिप थेरपी याशिवाय, एचव्हीई टीमने इतर प्रगत संरचनात्मक हृदय उपचारही केले आहेत. यामध्ये टावी म्हणजेच कॅथेटरच्या सहाय्याने महाधमनी झडप प्रत्यारोपण, टीएमव्हीआर म्हणजेच कॅथेटरच्या सहाय्याने माइटुल झडप बदलणे, एलएएओ म्हणजेच डाव्या आलिंदातील अपेंडेज बंद करण्याची प्रक्रिया, आणि आरएसओव्ही दुरुस्ती यांचा समावेश आहे. यामुळे कमी चिरफाडीतून होणाऱ्या हृदय उपचारांमधील केंद्राची व्यापक क्षमता अधोरेखित होते.

या महत्त्वाच्या टप्प्याबद्दल बोलताना, हृदय झडप तज्ज्ञ डॉ. अंकुर फातरपेकर म्हणाले, “ही उपलब्धी जटिल झडप विकार असलेल्या रुग्णांसाठी कमी चिरफाडीतून होणाऱ्या उपचार पर्यायांची वाढती गरज दर्शवते. उच्च-जोखीम असलेले रुग्ण अनेकदा उपचार पुढे ढकलतात किंवा त्यांना ओपन-हार्ट शस्त्रक्रियेसाठी अयोग्य मानले जाते. क्लिप थेरपी एक सुरक्षित आणि प्रभावी पर्याय उपलब्ध करून देते, ज्यामुळे रुग्णालयात दाखल होण्याचे प्रमाण कमी होते आणि जीवनाची गुणवत्ता सुधारते.”

हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. मेघव मनोज शाह यांनी सांगितले, “यश योग्य रुग्ण निवड, प्रगत प्रतिमांकन आणि टीम-आधारित नियोजनावर अवलंबून असते. टीईईआर प्रत्येक रुग्णासाठी नसते, पण पात्र रुग्णांसाठी ही प्रक्रिया

परिवर्तन घडवणारी ठरू शकते.”

हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. अमित गंगवानी म्हणाले, “गंभीर झडप गळती असलेले रुग्ण अनेकदा अशा टप्प्यावर आमच्याकडे येतात, जेव्हा ओपन-हार्ट शस्त्रक्रियेमध्ये मोठा धोका असू शकतो. प्रगत क्लिप थेरपीने अशा रुग्णांसाठी उपचाराचा मार्ग बदलला आहे, कारण ती कमी चिरफाडीतून होणारा पर्याय देते, ज्यामुळे जलद बरे होणे आणि लक्षणांमध्ये अर्थपूर्ण सुधारणा होऊ शकते. हा टप्पा केवळ प्रक्रियात्मक कौशल्यच नव्हे, तर प्रगत संरचनात्मक हृदय उपचारांवर रुग्णांचा असलेला विश्वासही दर्शवतो.”

हृदय भूलतज्ज्ञ डॉ. अनिरुद्ध पवार यांनी सांगितले, “क्लिप थेरपीचे यश कॅथ लॅबमधील अखंड समन्वयावर अवलंबून असते. भूल सहाय्य आणि रक्ताभिसरणाच्या स्थितीवर लक्ष ठेवण्यापासून ते प्रतिमांकनाच्या मार्गदर्शनाने प्रक्रिया करणे आणि प्रक्रियेनंतरची काळजी घेणे, प्रत्येक टप्प्यावर अचूकता आवश्यक असते. वृद्ध आणि उच्च-जोखीम असलेल्या रुग्णांसाठी हा टीम-आधारित दृष्टिकोन सुरक्षितता आणि चांगले उपचार परिणाम सुनिश्चित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतो.”